Budynek i przyległe tereny zamkniętych w 2010 roku Koszar Oddziałów Prewencji Policji
(wcześniej gmach dawnego Głównego Urzędu Celnego we Wrocławiu)
ul. Księcia Witolda 38-40, Wrocław


Zmieniająca się na przestrzeni ponad 100 lat funkcja budynku była nierozerwalnie związana z kategorią „czynu zabronionego”. W okazałym, pięcioskrzydłowym i czterokondygnacyjnym gmachu przy ul. Księcia Witolda we Wrocławiu, wzniesionym w 1907 roku, mieścił się najpierw Główny Urząd Celny, jego surowa, oszczędna w formie architektura w pełni odpowiadała – także przez swój neomanierystyczny kostium stylowy, uważany wówczas w Niemczech za „styl narodowy” – specyfice ulokowanego tu urzędu. Dobrze wpisywał się on w ogół zabudowy Kępy Mieszczańskiej, zdominowanej wówczas przez koszary i magazyny. Dwie dekady później, u schyłku lat 30., na skutek reorganizacji administracyjnej, przeniosły się tutaj Policyjne Koszary Prewencji, zajmując przestrzeń po dawnym Urzędzie.
Charakterystyczne, umiejscowione na zakończeniach skrzydeł budynku, wykusze w kształcie wieżyczek, z których roztacza się rozległy widok na miasto, i w których mieściły się do niedawna gabinety komendantów policji, przypominają więzienne wieże obserwacyjne, co znowu wydobywa, w kontekście tegorocznego hasła, skojarzenie z nadzorem i egzekwowaniem prawa.

Wewnętrzna struktura budynku, będąca sekwencją amfiladowych pomieszczeń i gabinetów, przypomina miejsce akcji „Procesu” Franza Kafki, z jednej strony uruchamiając w myśleniu o nim szereg wątków zbudowanych wokół schematu: zbrodnia – proces – kara, a z drugiej, przekierowując przemyślenia na sferę poczucia wyobcowania i bezradności wobec biurokratycznego systemu.
Otwierająca powieść Kafki sentencja: „Ktoś musiał zrobić doniesienie na Józefa K., bo choć nic złego nie popełnił, został pewnego ranka po prostu aresztowany” inicjuje literacką wędrówkę po surrealistycznym świecie biurokracji sądowej, w którym dominuje poczucie grozy. Pozostaje to w ścisłej relacji z tematyką Przeglądu, która „czyn zakazany” rozpatruje także w kontekście zagubienia jednostki w środowisku przepisów, praw, zasad, reguł.
„Czyny zabronione”, hasło tegorocznego Przeglądu, zostało skonstruowane w ścisłym powiązaniu z funkcją i historią miejsca. Z jednej strony, kompleks przez wiele lat stanowił obiekt o znaczeniu administracyjnym, potem był organem niezbędnym dla poprawnego funkcjonowania miasta, zapewniającym ochronę dóbr prawnych (społecznych), a zatem będącym instrumentem ochrony społeczeństwa. Hasło to pozwala na opisywanie za pomocą sztuki problemów jednostki i psychicznego odbioru przez członków społeczeństwa zarówno obowiązywania, jak i stosowania przepisów karnych.



photo_01

photo_10

photo_30

photo_35

photo_44

photo_51

photo_57

photo_59